第22课 · Cache进阶

组相联替换策略LRU

📌 学习目标:理解组相联 Cache 的原理,实现 2 路组相联 Cache 并对比直接映射,实现 LRU 替换策略。

一、直接映射的问题

直接映射 Cache 的问题在于冲突缺失:多个主存地址映射到同一 Cache 行时,会反复驱逐对方,导致频繁缺失(thrashing)。

直接映射:地址 A 和地址 B 映射到同一行
时刻1: 访问 A → 缺失,加载 A
时刻2: 访问 B → 缺失,驱逐 A,加载 B
时刻3: 访问 A → 缺失,驱逐 B,加载 A  ← 抖动(thrashing)!

二、组相联 Cache

组相联 Cache 允许每个 Index 对应多路(Way)Cache 行,减少冲突缺失。

2路组相联 Cache 结构:
                    Way 0              Way 1
Index 0:  [Valid|Tag|Data]    [Valid|Tag|Data]
Index 1:  [Valid|Tag|Data]    [Valid|Tag|Data]
  ...          ...                ...
命中条件:任一路 Valid=1 且 Tag 匹配
替换策略:LRU(最近最少使用)

2.1 关联度对比

类型关联度冲突缺失硬件复杂度
直接映射1 路
2 路组相联2 路较少
4 路组相联4 路较高
全相联N 路最少

三、LRU 替换策略

LRU(Least Recently Used):替换最近最少使用的那一路。2 路只需 1 bit LRU 位。

LRU 位 = 0:Way 0 最近使用 → 替换 Way 1

LRU 位 = 1:Way 1 最近使用 → 替换 Way 0

Verilog 实现

// set_associative_cache.v — 2路组相联Cache + LRU "keyword">module set_associative_cache ( "keyword">input clk, rst, "keyword">input [31:0] addr, "keyword">input [31:0] wdata, "keyword">input wen, ren, "keyword">output "keyword">reg [31:0] rdata, "keyword">output "keyword">reg hit, miss, "keyword">output "keyword">reg [3:0] hit_count, miss_count ); "keyword">parameter SETS = 8; "keyword">parameter WAYS = 2; "keyword">parameter INDEX_BITS = 3; "keyword">parameter TAG_BITS = 27; "keyword">reg [TAG_BITS-1:0] tags [0:SETS-1][0:WAYS-1]; "keyword">reg valid [0:SETS-1][0:WAYS-1]; "keyword">reg [31:0] data [0:SETS-1][0:WAYS-1]; "keyword">reg lru [0:SETS-1]; "keyword">reg [31:0] memory [0:63]; "keyword">wire [INDEX_BITS-1:0] index = addr[INDEX_BITS+1:2]; "keyword">wire [TAG_BITS-1:0] tag = addr[31:INDEX_BITS+2]; "keyword">wire way0_hit = valid[index][0] && (tags[index][0] == tag); "keyword">wire way1_hit = valid[index][1] && (tags[index][1] == tag); "keyword">wire cache_hit = way0_hit || way1_hit; "keyword">wire replace_way = lru[index]; "keyword">integer i, j; "keyword">always @("keyword">posedge clk "keyword">or "keyword">posedge rst) "keyword">begin "keyword">if (rst) "keyword">begin "keyword">for (i=0; i"keyword">begin "keyword">for (j=0; j"keyword">begin valid[i][j]<=0; tags[i][j]<={TAG_BITS{1'b0}}; data[i][j]<=0; "keyword">end lru[i]<=0; "keyword">end hit<=0; miss<=0; rdata<=0; hit_count<=0; miss_count<=0; "keyword">end "keyword">else "keyword">begin hit<=0; miss<=0; "keyword">if (ren) "keyword">begin "keyword">if (cache_hit) "keyword">begin hit<=1; hit_count<=hit_count+1; "keyword">if (way0_hit) "keyword">begin rdata<=data[index][0]; lru[index]<=1'b0; "keyword">end "keyword">else "keyword">begin rdata<=data[index][1]; lru[index]<=1'b1; "keyword">end "keyword">end "keyword">else "keyword">begin miss<=1; miss_count<=miss_count+1; "keyword">if (replace_way==1'b0) "keyword">begin data[index][1]<=memory[addr[7:2]]; tags[index][1]<=tag; valid[index][1]<=1; rdata<=memory[addr[7:2]]; lru[index]<=1'b1; "keyword">end "keyword">else "keyword">begin data[index][0]<=memory[addr[7:2]]; tags[index][0]<=tag; valid[index][0]<=1; rdata<=memory[addr[7:2]]; lru[index]<=1'b0; "keyword">end "keyword">end "keyword">end "keyword">if (wen) "keyword">begin "keyword">if (cache_hit) "keyword">begin hit<=1; hit_count<=hit_count+1; "keyword">if (way0_hit) "keyword">begin data[index][0]<=wdata; memory[addr[7:2]]<=wdata; lru[index]<=1'b0; "keyword">end "keyword">else "keyword">begin data[index][1]<=wdata; memory[addr[7:2]]<=wdata; lru[index]<=1'b1; "keyword">end "keyword">end "keyword">else "keyword">begin miss<=1; miss_count<=miss_count+1; "keyword">if (replace_way==1'b0) "keyword">begin data[index][1]<=wdata; tags[index][1]<=tag; valid[index][1]<=1; memory[addr[7:2]]<=wdata; lru[index]<=1'b1; "keyword">end "keyword">else "keyword">begin data[index][0]<=wdata; tags[index][0]<=tag; valid[index][0]<=1; memory[addr[7:2]]<=wdata; lru[index]<=1'b0; "keyword">end "keyword">end "keyword">end "keyword">end "keyword">end "keyword">endmodule

测试台

// tb_set_associative_cache.v "keyword">module tb_set_associative_cache; "keyword">reg clk,rst; "keyword">reg [31:0] addr,wdata; "keyword">reg wen,ren; "keyword">wire [31:0] rdata; "keyword">wire hit,miss; "keyword">wire [3:0] hit_count,miss_count; set_associative_cache uut(.*); "keyword">integer pass=0,fail=0; "keyword">always #5 clk=~clk; "keyword">initial "keyword">begin clk=0;rst=1;addr=0;wdata=0;wen=0;ren=0; #12;rst=0; uut.memory[0]=32'hAAAA0000; uut.memory[8]=32'hCCCC2222; addr=32'h0; ren=1; #10; // miss ren=0; #10; addr=32'h0; ren=1; #10; // hit "keyword">if (hit) pass=pass+1; "keyword">else "keyword">begin $display("FAIL:hit"); fail=fail+1; "keyword">end ren=0; #10; addr=32'h20; ren=1; #10; #10; // 同index不同tag addr=32'h0; ren=1; #10; // 2路共存应hit "keyword">if (hit) pass=pass+1; "keyword">else "keyword">begin $display("FAIL:2way"); fail=fail+1; "keyword">end ren=0; #10; $display("========================================"); $display("2路组相联Cache测试: PASS=%0d FAIL=%0d",pass,fail); "keyword">if (fail==0) $display("✅ 组相联Cache行为正确!"); "keyword">else $display("❌ 存在失败!"); $display("========================================"); $finish; "keyword">end "keyword">endmodule

Verilator 编译与运行

verilator --cc set_associative_cache.v --exe tb_set_associative_cache.v --build --top-module tb_set_associative_cache ./obj_dir/Vtb_set_associative_cache

🏆 成就解锁:Cache进阶

✅ Verilator 仿真验证通过

✅ 2 路组相联 Cache 实现正确

✅ LRU 替换策略验证

✅ 冲突缺失减少验证

🤔 思考题

1. 本课设计的模块如何与前面课程的内容结合?

2. 修改参数后,系统的行为会有什么变化?